Wat als alcohol meedoet in het familiesysteem?

Bij meer dan de helft van mijn cliënten speelt alcohol een rol in het familiesysteem. Soms wordt het alcoholgebruik als een verslaving bestempeld en soms hoor ik ‘mijn vader drinkt geregeld meer dan goed voor hem is’ of ‘bij mijn moeder thuis stond altijd een fles port op tafel’. 

In alle bovenstaande gevallen doet alcohol mee in het familiesysteem. We spreken van verslaving als er overmatig gebruik wordt gemaakt van bepaalde middelen. Maar óók: wanneer het 'zonder alcohol' niet gezellig is. Wanneer er geen vrije keus meer is tussen wanneer wel en wanneer niet. En wanneer 'stoppen' lastig is.

Verslaving hoeft overigens niet altijd gepaard te gaan met het gebruik van middelen; ook gedrag kan verslavend zijn (denk aan gamen, gokken, porno kijken). Vaak wordt een verslaving geheim gehouden, soms uit schaamte en soms om de lastige gesprekken over 'wat is overmatig gebruik' te vermijden. 

Voor ‘de ander’ in de relatie, bv het kind of de partner, wordt degene die het verslavingsgedrag vertoont onbereikbaar. Hij/zij is er nog wel maar zit ‘op een andere laag’. De oprechte, diepe verbondenheid die relaties de moeite waard maakt, is op zo’n moment niet te voelen. Dit maakt eenzaam IN de relatie, en dit is een van de meest pijnlijke dingen om mee te maken.

In het opstellingenwerk blijkt dat verslaving een patroon is dat makkelijk van generatie op generatie wordt doorgegeven.

Alcohol in het familiesysteem

Wat we zien in het systemisch werk is dat overmatig alcoholgebruik zich vrijwel nooit manifesteert bij één enkel lid van het systeem.

Vrijwel nooit staat overmatig alcoholgebruik op zichzelf:

1. Degene die kampt met een alcoholverslaving is meestal niet de eerste in zijn/haar lijn. Vrijwel altijd is er iemand uit een eerdere generatie, bv een (over)grootouder, die er ook mee bekend is. 

2. Behalve alcohol spelen meestal ook andere middelen (bv drugs of slaappillen) of verslavend gedrag een rol in het systeem, mogelijk bij een ander familielid.

Systemisch gezien is verslavend gedrag meestal een poging tot VERDOVING: een poging om te verdoven wat (ooit) te pijnlijk of te moeilijk was om helemaal te doorvoelen. 

In deze context is het belangrijk om te weten: evenals dieren vertoont de mens bepaald gedrag alléén maar zolang het iets oplevert. Als bepaald gedrag ons echt helemaal niks meer oplevert zullen we er als vanzelf mee stoppen. Dat betekent dat óók verslavend gedrag nog steeds wat oplevert.

Verslavingsgedrag levert een VERBORGEN WINST.

De (verborgen) winst van overmatig gebruik van middelen of verslavend gedrag is vaak: verdoving van iets wat oncomfortabel is om te voelen. Dat wat (ooit) dit gedrag in het leven heeft geroepen kan generaties ver terug liggen. Als het overlevingsmechanisme (= de verslaving) echt goed zijn werk heeft gedaan dan is de kans groot dat de pijn / het verdriet / de schaamte / het ongemak van destijds inderdaad heel ver weg is gestopt. Bedekt met een verdovend laagje. 

De OORSPRONG van verslavend gedrag kan generaties ver terug liggen. 

Verslaving is bij uitstek iets dat van generatie op generatie kan worden doorgegeven. Deels door opvoeding en deels door epigenetische componenten.

Systemisch zien we dat bv. verlies van een dierbare, verschrikkingen van een oorlog, groot leed wat niet te verkroppen was, een waarheid die niet mocht bestaan, familieleden of geliefden die ‘fout’ waren in de oorlog of in de gemeenschap, allemaal redenen zijn om alcohol uit te nodigen als medespeler in het familiesysteem, in een poging het leed te verzachten.

De systeemherinnering van onze voorouders leeft in ons voort, als een soort van emotioneel DNA. Zo kan het dat de pijn én de oplossing van 'toen' nu nog steeds een rol speelt in jouw systeem.

Stoppen met alcohol

Hoewel overmatig gebruik van alcohol of andere middelen ooit iets opleverde (namelijk: verdoving van dat wat oncomfortabel was om te voelen) kóst het ook wat. Als die 'kost' groter wordt dan de winst zijn wij als mens bereid ons gedrag te veranderen.

Echt en duurzaam stoppen met verslavend gedrag kan alleen als de onderliggende oorzaken ook aangepakt worden. Want: afspraken maken over alcoholgebruik (bv om de partner tegemoet te komen), cold-turkey stoppen (om vervolgens weer in het oude gedrag vervallen), meedoen met Dry January (en tegen het eind van het jaar weer ongeremd drinken) is slechts symptoombestrijding, als er onderhuids een familietrauma is wat aandacht vraagt. 

Symptoombestrijding is hard werken en meestal niet duurzaam, indien de onderliggende oorzaak niet óók aangepakt wordt. 

Heb jij het idee dat jouw alcoholgebruik (of ander verslavend gedrag) je inmiddels meer kóst dan wat het je nog oplevert?

Dan is het een goed moment om de oorsprong van dit overlevingsgedrag op te sporen in jouw familiesysteem. Want het goede nieuws is: het is mogelijk om alsnog in te sluiten wat ooit te pijnlijk of te moeilijk was. Wie weet stopt het patroon bij jou.

---

Symptoombestrijding of naar de kern?

Systemisch werk & opstellingen helpen jou om naar de oorsprong van het symptoom te gaan. Werk met Jolijn in een traject Individuele Opstellingen (met evt een Familieopstelling met representanten als onderdeel daarvan). Of doe een keer mee als representant en ervaar zelf de helende werking van een Opstelling (zie Agenda Opstellingen).

Neem gerust contact op als je vragen hebt! Een intake is vrijblijvend en gratis. Ik ontmoet je graag.

Jolijn Fiddelaers

06-10331978 (bellen alleen op afspraak)

jolijn@shapeshift.today