Collectieve Opstelling - koloniaal verleden

"Zwart Goud"... Deze beladen term werd ooit gebruikt om tot slaaf gemaakten te beschrijven. In een persoonlijke en Collectieve Opstelling onderzocht ik deze term en het bijbehorende koloniaal verleden, samen met Daniëlle van den Stoom, naar eigen zeggen 'opgegroeid als zwarte vrouw in een witte maatschappij'.

Vrijdag 27 oktober 2023 faciliteerde ik een Collectieve Opstelling bij Mahara Amsterdam, ter afsluiting van de Black History Month. Ik ben hiervoor uitgenodigd door Daniëlle van den Stoom, initiatiefnemer van het 3-daagse Black Gold Event.

Een Collectieve Opstelling, waarin zwart en wit wordt uitgenodigd om het gedeelde verleden aan te kijken, te erkennen, te omarmen. Opdat we samen vrijer verder kunnen.

Het koloniale verleden in een persoonlijke opstelling

In een persoonlijke opstelling die ik begeleidde voor Daniëlle rondom een vraag over haar ondernemerschap, kwamen we uit bij het slavernijverleden van haar Surinaamse voorouders.

De onderdrukking, ongelijkheid en machteloosheid die haar voorouders vele jaren geleden ervaarden, bleken als onbewuste systeem-herinnering opgeslagen in haar emotionele en spirituele DNA. Deze pijnlijke systeem-herinnering deed een beroep op Daniëlle: om 'onzichtbaar' te zijn en haar kop niet boven het maaiveld uit te steken. Haar ondernemerschap daarentegen vroeg van haar júist om zichtbaar te zijn, met alles wat ze is, en met dit dilemma openden we haar persoonlijke opstelling, met representanten.

In deze opstelling was de spanning bijna ondraaglijk... Als begeleider bekeek ik van moment tot moment hoeveel langer ik nog kon verduren zonder in te grijpen, zonder interventie te doen. Het vroeg van mijzelf, van de vraaginbrenger en van de representanten het uiterste... Ik hield mijn aandacht slechts bij het ‘spaceholden’ (ik kan geen Nederlands woord vinden wat hetzelfde betekent) opdat de helende beweging mogelijk vanuit het veld kon ontstaan.

De helende beweging

En die helende beweging kwam er! Het hele systeem sidderde en beefde toen de kerk in de opstelling uit eigen beweging verontschuldigingen maakte en knielde…

Het was de laatste opstelling van de dag en hij raakte me tot op het bot. De dag erna liet ik Daniëlle weten: “Ik heb het gevoel dat dit nog niet voorbij is. Laten we een keer samen in een kerk gaan zitten. Ik heb het gevoel dat de heling nog verder zal gaan.”

Een paar maanden later kreeg ik van haar een bericht: “Ik wilde je laten weten dat ik een kerk heb opgezocht. Ik ben nu in de Sagrada Familia in Barcelona, speciaal voor de viering van Keti Koti dit weekend.” (zaterdag 1 juli 2023)

Erkenning

We waren toch wel stomverbaasd toen we even later vernamen dat in datzelfde weekend niet alleen Willem-Alexander zijn verontschuldigingen aanbood; maar ook bisschop Luis Secco om vergiffenis vroeg voor de rol van de katholieke kerk in het slavernijverleden. Een buiging vanuit wereldse macht én geestelijke macht! Precies zoals dat een paar maanden eerder gebeurde in de opstelling…

Het koloniale verleden in een Collectieve Opstelling

Gesterkt door het effect van de opstelling en de bijzondere gebeurtenissen rondom dit thema bundelden Danielle en ik op vrijdag 27 oktober 2023 opnieuw onze krachten, ditmaal in een Collectieve Opstelling. In een Collectieve Opstelling neemt elk individu deel vanuit zichzelf, in relatie tot het bewuste thema, in dit geval “Zwart Goud”. Deze Opstelling trok mensen van alle kleuren, die zich geroepen voelden om deel te nemen en het gezamenlijke veld te versterken.

Er waren deelnemers met voorouders uit Suriname, Afrika, India en Indonesië. Er waren deelnemers met voorouders uit Nederland en omringende landen. Er waren deelnemers van verschillende leeftijden, man en vrouw.

In de Opstelling werd immens groot leed gevoeld en ijzige kou. Dood, slachtoffers, onderdrukking. Er werd ook een tijdslijn zichtbaar, van verleden tot heden, met een grote barrière ergens halverwege: iets wat de doorgang en doorstroom belemmerde. Er was hartverscheurende angst en paniek, dissociatie bijna: het leven vloeide weg. 

Maar er was ook moed, en support. Er waren pogingen om te helpen, soms tevergeefs. De representanten zochten naar ‘Wat is hier nodig? Wat kan ik doen?’ Machteloosheid deed mee.

Gaandeweg de Opstelling ontstond er meer verbinding: tussen dood en leven, tussen oud en jong, tussen man en vrouw, tussen daderschap en slachtofferschap, tussen vroeger en nu. Verbinding tussen uitersten.

Om VOL met het leven - en al haar uitersten - verbonden te kunnen zijn, vraagt een grote bereidheid. 

Een bereidheid om op te dagen, te verschijnen. 

Een bereidheid om te kijken en te willen zien. 

Een bereidheid om het verleden te kennen en de toekomst aan te nemen. 

Een bereidheid om uitersten te verenigen, in jezelf.

Dit is waar elke deelnemer van die dag doorheen bewoog. Ieder op de eigen manier. In het collectieve veld van de Opstelling is een innerlijke helende beweging gemaakt. En misschien, wie weet, is er ook een collectieve helende beweging aangeraakt. 

Hoe werkt een Collectieve Opstelling?

In de Collectieve Opstellingen van Shapeshift.today wordt gewerkt met een collectief thema: een thema waartoe alle deelnemers zich kunnen verhouden. In de Opstelling kunnen thema's opgesteld worden als:

In de Collectieve opstelling stapt elke deelnemer in het veld om zich vanuit zichzelf te verhouden tot het betreffende thema (er worden dus geen representanten gekozen). Zo ontstaat er een individuele beweging én een collectieve beweging. Binnen het veld van de opstelling kan er heling plaatsvinden waar dat nodig is, zowel op individueel als collectief niveau.

Is er een collectief thema dat jou na aan het hart ligt en waarvoor je een Collectieve Opstelling zou willen organiseren? Neem contact met me op! Ik bekijk graag samen met jou de mogelijkheden.

Jolijn Fiddelaers

06-10331978

jolijn@shapeshift.today